صنایع دستی، گوهر گمشده اقتصاد ما

 

به بهانه روز صنایع دستی، 20 خرداد

صنایع دستی، گوهر گمشده اقتصاد ما

محمود دلخوش 

(کارشناس هنرهای سنتی و صنایع دستی)

 

صنایع دستی از جمله صنایعی است که در تولید آن دست، نقش اساسی را ایفا می نماید. از آن جا که صنایع دستی بازتاب ذوق، سلیقه، سنن، آداب و رسوم هر منطقه است صنعتگران با استفاده از طرحها و نقوشی که از پیشینیان خود به ارث برده اند به تولید محصولاتی زیبا و منحصر به فرد می پردازند. صنعتگر با غنیمت شمردن لحظات عمر، همواره خاطرات لذت بخش زندگی را ساخته، آن را آراسته و در پایان اثری به جای نهاده که یادآور تاثیرات او از نمایش و نیایش های هستی است. که این احساسات گاه با سرپنجه های خسته صنعتگری بر تار و پود تکه گلیمی نقش بسته و گاه در کارگاه نمور و تاریک سفالگری بر تن تکه ای سفال نشسته است.

ویژگی های ارزنده این هنر- صنعت اصیل همچون ارزش افزوده بالا، نیاز به سرمایه اندک برای ایجاد شغل، دسترسی سریع به مواد اولیه و ابزار کار داخلی، قابلیت توسعه در کلیه مناطق شهری و روستایی، نداشتن آثار مخرب زیست محیطی، ایجاد درآمد مکمل و ... می باشد که می طلبد مسئولان در برنامه ریزی های فرهنگی، اجتماعی، توسعه ای و اقتصادی خود به این مقوله نگاه خاص و ویژه ای داشته باشند.

بی شک مشکلات صنایع دستی و صنعتگران تنها در گسترش تولیدات ماشینی، تحولات بازار یا یک عامل جبری خاص خلاصه نمی شود ولی آنچه روشن است برنامه های مدیریتی و حمایتی به عنوان عامل بسیار مهمی در پیشرفت یا پسرفت صنایع دستی مورد توجه می باشد.

تنوع آب و هوایی، جغرافیایی و اقلیمی، آداب و سنن باعث شده که شاهد تنوعی بی نظیر از رشته های صنایع دستی در سطح کشور باشیم تا جایی که از لحاظ تنوع با دارا بودن 257 رشته مختلف صنایع دستی در سطح کشور جایگاه نخست در سطح دنیا نصیب کشورمان می شود.

استان خراسان جنوبی و شهرستان قاینات با توجه به شرایط خاص اقلیمی و آب و هوایی خود در سه حوزه رشته های فعال، نیمه فعال و منسوخ شده صنایع دستی، دارای 21 رشته می باشد، صنایع که در نوع خود در کشور بی نظیر بوده و تنها خاستگاه آن شهرستان قاینات می باشد صنایع دستی مانند پخل بافی، جاجیم بافی، پارچه بافی سنتی و ...

در حال حاضر با توجه به آمارهای جمع آوری شده طی سالهای 84 و 85 بالغ بر 550 صنعتگر در این شهرستان و روستاهای تابعه مشغول به فعالیت می باشند که عموماً زنان و دختران هستند.

از جمله مشکلات پیش روی صنایع دستی شهرستان قاینات می توان به عدم وجود آمار و اطلاعات صحیح از صنعتگران حقیقی شاغل در حرفه های صنایع دستی، عدم کیفیت در برخی تولیدات، عدم وجود تولیدات مطابق با سلیقه مشتری و نیاز بازار و ... اشاره نمود که همه حاکی از آن است که جایگاه صنایع دستی در این شهرستان می تواند به مراتب بهتر و شایسته تر باشد.

از سال 1385 با راه اندازی مرکز آموزش رشته های صنایع دستی در اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان شاهد تلاشهایی در جهت ارتقای جایگاه صنایع دستی شهرستان می باشیم که از آن جمله می توان به برگزاری آموزشهای کوتاه مدت صنایع دستی، شناسایی و معرفی صنعتگران واجد شرایط جهت شرکت در نمایشگاه های استانی و کشوری، مستند سازی رشته های صنایع دستی شهرستان، مطالعه در جهت کاربری نمودن رشته پارچه بافی سنتی و ... اشاره نمود. امید است با نگاه خاص مسئولین شاهد رشد و شکوفایی هر چه بیشتر صنایع دستی کشور، استان خراسان جنوبی و شهرستان قاینات باشیم.

  
نویسنده : تحریریه طلوع قاینات ; ساعت ۱٠:٥۱ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢٧ خرداد ،۱۳۸٩
تگ ها :